Nhận biết trẻ chậm lớn
Messi cao bao nhiêu? Đặt Messi lên biểu đồ WHO để hiểu điều trị thiếu hormone tăng trưởng thật sự làm được gì

Messi cao khoảng 1,69–1,70 m, cao hơn Maradona (1,67 m) và thấp hơn trung vị chuẩn WHO cho nam 18 tuổi (khoảng 1,76 m). Lúc khoảng 9 tuổi, Messi cao khoảng 1,27 m, tương đương bách phân vị khoảng 17 theo chuẩn WHO; khi trưởng thành, cậu ở bách phân vị khoảng 14–16. Nghĩa là điều trị thiếu hormone tăng trưởng đã giúp Messi giữ được kênh tăng trưởng của mình, không đẩy cậu lên kênh cao hơn. Ước tính nếu không điều trị (khoảng 1,40–1,50 m) chỉ là con số báo chí dẫn lại, chưa được kiểm chứng.
Messi cao chính xác bao nhiêu?
Các hồ sơ thể thao ghi Messi cao 1,69 m hoặc 1,70 m. Bác sĩ nội tiết từng điều trị cho Messi ở Rosario, ông Diego Schwarzstein, kể lại rằng ông từng nói với cậu bé sẽ cao hơn Maradona, và kết quả là Maradona 1,67 m, Messi 1,69 m. Chênh lệch 1–2 cm giữa các nguồn là bình thường: chiều cao thay đổi theo giờ trong ngày và cách đo.

Xem ảnh và tư liệu về Messi trên báo chí quốc tế: Goal · CNN Brasil · beIN Sports.
So với chuẩn tăng trưởng WHO, trung vị chiều cao của nam 18 tuổi khoảng 1,76 m. Messi thấp hơn trung vị khoảng 6–7 cm, tức là ở khoảng bách phân vị 14–16: cứ 100 nam cùng tuổi thì Messi cao hơn khoảng 14–16 người. Đó là chiều cao trong vùng bình thường, dù thấp so với nhiều cầu thủ chuyên nghiệp.
Lúc nhỏ Messi thấp đến mức nào?
Theo Goal, lần đầu đi khám nội tiết, Messi khoảng 9 tuổi và cao khoảng 1,27 m. Một số nguồn khác lại nói Messi được chẩn đoán lúc 10 hoặc 11 tuổi. Con số tuổi này quan trọng hơn anh chị nghĩ, vì cùng 1,27 m nhưng ở hai độ tuổi khác nhau thì ý nghĩa rất khác:
- 1,27 m lúc 9 tuổi: theo chuẩn WHO cho bé trai, tương đương khoảng bách phân vị 17. Thấp hơn trung bình nhưng chưa ở vùng báo động.
- 1,27 m lúc 11 tuổi: tương đương dưới bách phân vị 1, tức thấp hơn 99/100 bạn cùng tuổi. Đây là mức chắc chắn cần đánh giá nguyên nhân.

Nếu Messi 9 tuổi khi đi khám, điều khiến bác sĩ nghi ngờ có lẽ không phải chiều cao lúc đó, mà là tốc độ lớn: đồng đội cao lên đều, còn Messi gần như đứng yên. Đó là bài học lớn nhất: một đứa trẻ không cần thấp nhất lớp mới cần khám. Một đứa trẻ đang ở giữa nhưng lớn chậm, tụt dần qua các đường bách phân vị, đáng lo hơn một đứa trẻ thấp nhưng lớn đều.
Nếu không điều trị, Messi sẽ cao bao nhiêu?
Không ai biết chắc. Một số tài liệu được báo chí dẫn lại (trong đó có bài tổng hợp của CNN Brasil) ước tính Messi chỉ đạt khoảng 1,40–1,50 m nếu không điều trị. Con số này không phải kết quả đo và không nên trích như sự thật. Điều có thể nói chắc: ở trẻ thiếu hormone tăng trưởng thật sự, không điều trị thường khiến trẻ thấp hơn đáng kể so với chiều cao di truyền, vì tốc độ lớn chậm kéo dài nhiều năm.
Bác sĩ của Messi cũng nói rõ chiều ngược lại: điều trị chỉ bù phần cơ thể thiếu. Nếu một đứa trẻ phát triển bình thường, tiêm thêm hormone tăng trưởng cũng không thể cao 1,9 m.
"Giữ kênh" nghĩa là gì và vì sao quan trọng?
Trên biểu đồ tăng trưởng, mỗi đứa trẻ khỏe mạnh thường lớn dọc theo một "kênh" gần như cố định, ví dụ quanh đường 25% hay 50%, phụ thuộc phần lớn vào chiều cao bố mẹ. Đọc thêm cách đọc biểu đồ trong bài biểu đồ tăng trưởng WHO.


Thiếu hormone tăng trưởng thường biểu hiện bằng tụt kênh: con cắt xuống qua các đường bách phân vị theo thời gian. Mục tiêu của điều trị là kéo con trở lại và giữ con trên kênh vốn có. Câu chuyện của Messi khớp với điều này: từ khoảng bách phân vị 17 lúc 9 tuổi (nếu mốc tuổi này đúng) đến khoảng bách phân vị 14–16 khi trưởng thành.
Chiều cao di truyền: "trần" mà điều trị nhắm tới
Bác sĩ thường ước tính chiều cao di truyền của con từ chiều cao bố mẹ. Với bé trai: (chiều cao bố + chiều cao mẹ + 13) chia 2; với bé gái: (bố + mẹ − 13) chia 2. Khoảng thường gặp là cộng trừ khoảng 8,5 cm quanh con số này. Ở trẻ thiếu hormone, nghiên cứu cho thấy điều trị đúng chỉ định và đủ sớm hỗ trợ trẻ tiến gần tới khoảng chiều cao di truyền này. Anh chị có thể tính nhanh bằng công cụ chiều cao dự kiến.
Áp dụng cho con: đọc chỉ số như bác sĩ đọc Messi
Bác sĩ không nhìn một con số. Họ nhìn ba thứ cùng lúc:
- Vị trí hiện tại: con đang ở bách phân vị nào so với trẻ cùng tuổi, cùng giới. Dưới bách phân vị 3 là ngưỡng cần đánh giá.
- Tốc độ lớn: từ 4 tuổi đến trước dậy thì, phần lớn trẻ lớn khoảng 5–6 cm mỗi năm. Dưới 4 cm mỗi năm kéo dài là tín hiệu cần khám.
- Khoảng cách với chiều cao di truyền: con thấp hơn nhiều so với "đường của gia đình" cũng là lý do cần xem kỹ.
Không phải trẻ thấp nào cũng giống Messi. Bài con thấp có cần tiêm như Messi không giải thích ba kiểu thấp thường gặp và kiểu nào mới cần xét nghiệm. Toàn bộ câu chuyện điều trị của Messi có trong bài Messi tiêm hormone tăng trưởng.
Việc làm ngay
Cách đo chuẩn tại nhà: buổi sáng, bỏ giày, gót chân, mông, lưng và đầu áp tường, mắt nhìn thẳng; đặt một cuốn sách vuông góc trên đỉnh đầu, đánh dấu, đo 3 lần lấy trung bình và ghi ngày đo.
- Nhập số đo hiện tại và các số đo cũ vào sổ theo dõi tăng trưởng: sổ vẽ con lên biểu đồ WHO giống như biểu đồ của Messi ở trên và báo khi con tụt kênh.
- Làm kiểm tra chiều cao 3 phút để có bách phân vị và gợi ý bước tiếp theo.
- Nếu có dấu hiệu tụt kênh, lớn chậm hoặc dưới bách phân vị 3: đưa con đi khám nội tiết nhi tại cơ sở y tế được cấp phép, mang theo các số đo cũ.
Câu hỏi thường gặp
Messi cao bao nhiêu mét?
Lúc nhỏ Messi cao bao nhiêu?
Nếu không tiêm hormone, Messi sẽ cao bao nhiêu?
Tiêm hormone giúp Messi cao vượt chiều cao di truyền không?
Con tôi ở bách phân vị 15 giống Messi lúc nhỏ, có đáng lo không?
Nguồn tham khảo
- Goal — Messi's childhood struggle: much more than a few injections
- Báo Quốc tế — Căn bệnh từng một thời ám ảnh Lionel Messi
- CNN Brasil — Entenda a doença rara que quase tirou Messi dos gramados
- WHO — Growth reference 5–19 years: height-for-age
- Grimberg A, et al. Guidelines for Growth Hormone and IGF-I Treatment in Children and Adolescents. Horm Res Paediatr 2016;86:361–397
- MSD Manual Professional — Growth Hormone Deficiency in Children
Bài viết do đội ngũ chuyên môn 9well Cao 360° biên soạn từ hướng dẫn của các hội nội tiết nhi, tài liệu y khoa và số liệu Viện Dinh dưỡng. Nội dung được đội ngũ chuyên gia 9well tham vấn chuyên môn. Bài mang tính giáo dục; chẩn đoán và điều trị cần bác sĩ chuyên khoa khám trực tiếp.