Con thấp có chơi thể thao giỏi được không? Bài học từ Messi về tự tin, lựa chọn môn và theo dõi chiều cao

Câu chuyện Messi cho thấy điều gì?

Messi luôn là cầu thủ nhỏ con nhất trong đội trẻ. Theo Goal, bác sĩ điều trị của cậu hiểu rằng điều cậu bé lo lắng không chỉ là bóng đá mà còn là những lời trêu chọc vì nhỏ con. Messi được chẩn đoán thiếu hormone tăng trưởng và điều trị, nhưng điều làm nên Messi không phải mũi tiêm: đó là kỹ thuật, sự nhanh nhẹn và tinh thần không bỏ cuộc. Khi trưởng thành, Messi cao khoảng 1,69–1,70 m, thấp hơn trung bình nhiều cầu thủ chuyên nghiệp, nhưng chính vóc dáng ấy gắn với lối rê bóng đặc trưng của anh.

Bài học thứ nhất: thấp không quyết định con có chơi thể thao giỏi hay không. Bài học thứ hai, cũng quan trọng không kém: Messi được phát hiện bệnh vì người lớn xung quanh để ý cậu không lớn kịp bạn bè. Hai điều này cần đi cùng nhau.

Trẻ thấp có những lợi thế gì khi chơi thể thao?

Trọng tâm thấp: giữ thăng bằng tốt hơn khi đổi hướng đột ngột, khó bị đẩy ngã khi rê bóng hay tranh chấp sát người.

Nhanh và linh hoạt: tăng tốc tốt ở quãng ngắn, xoay người gọn, phù hợp với lối chơi kỹ thuật.

Buộc phải tư duy: nhiều trẻ nhỏ con học cách chơi thông minh hơn, đọc tình huống sớm hơn, dựa vào kỹ thuật thay vì sức mạnh.

Những môn mà vóc dáng nhỏ ít bất lợi hoặc thậm chí có lợi gồm bóng đá (nhất là vị trí tiền vệ, tiền đạo cánh), thể dục dụng cụ, võ thuật theo hạng cân, cầu lông, bơi lội cự ly ngắn, leo núi thể thao. Điều quan trọng nhất vẫn là con thích môn đó.

Giữ sự tự tin cho con thế nào?

• Khen nỗ lực, không so chiều cao. Tránh những câu như "sao con thấp hơn bạn", kể cả khi nói đùa.
• Cho con thấy hình mẫu. Câu chuyện Messi, hay đơn giản là những người con biết, giúp con hiểu thành công không đo bằng cm.
• Xử lý trêu chọc nghiêm túc. Hỏi con, trao đổi với thầy cô hoặc huấn luyện viên khi con bị bắt nạt vì vóc dáng. Xem thêm: trẻ thấp bị trêu: giúp con vững tâm lý.
• Đừng để chiều cao thành chủ đề lo âu trong nhà. Theo dõi chiều cao là việc của cha mẹ, làm lặng lẽ và đều đặn.

Khi con bị loại khỏi đội vì nhỏ con

Ở lứa tuổi nhỏ, nhiều đội tuyển và học viện chọn cầu thủ dựa nhiều vào thể hình hiện tại. Trẻ dậy thì muộn, trông nhỏ hơn bạn bè cùng tuổi, dễ bị đánh giá thấp dù kỹ năng không kém, trong khi vài năm sau khoảng cách thể hình có thể thu hẹp đáng kể. Vì vậy, một lần bị loại lúc 10–12 tuổi không phải là kết luận về tương lai của con.

• Giữ con ở lại với môn thể thao: tìm đội, câu lạc bộ hoặc lớp phù hợp với trình độ để con tiếp tục chơi và tiến bộ.
• Tập trung vào kỹ năng: kỹ thuật, tốc độ ra quyết định và sự bền bỉ là những thứ con giữ được lâu dài.
• Nói chuyện với con: giúp con hiểu cơ thể mỗi người lớn theo nhịp riêng, như Messi từng là người nhỏ nhất đội.
• Kiểm tra lại số đo: nếu con nhỏ hơn bạn bè ngày càng rõ, đó là lúc xem biểu đồ tăng trưởng và cân nhắc đi khám.

Thể thao có giúp con cao hơn không?

Không có môn thể thao nào "kéo" con cao vượt chiều cao di truyền. Tuy vậy, vận động đều đặn hỗ trợ sức khỏe xương, cơ, giấc ngủ và cân nặng hợp lý, là những nền tảng để con lớn tốt nhất trong tiềm năng của mình. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ 5–17 tuổi vận động trung bình 60 phút mỗi ngày, phần lớn ở mức vừa đến mạnh, và có các bài tăng sức mạnh cơ xương ít nhất 3 ngày mỗi tuần.

Ngược lại, tập luyện quá sức kéo dài, ăn không đủ năng lượng, ngủ ít, có thể làm chậm lớn và chậm dậy thì. Với trẻ tập thể thao cường độ cao, cha mẹ nên theo dõi cân nặng, giấc ngủ và chiều cao đều đặn.

Tách bạch hai câu hỏi

Cha mẹ có con thấp và mê thể thao thường trộn lẫn hai câu hỏi:

1. Con có chơi giỏi được không? Câu trả lời phụ thuộc niềm đam mê, tập luyện và môi trường, ít phụ thuộc chiều cao.

2. Con có đang lớn bình thường không? Câu này cần số liệu: con ở bách phân vị nào, tốc độ lớn mỗi năm bao nhiêu, có đang tụt kênh không. Nếu con lớn đều theo kênh của mình, kể cả kênh thấp, thường không cần lo. Nếu con tụt kênh, lớn dưới 4 cm mỗi năm ở tuổi trước dậy thì, hoặc dưới bách phân vị 3, nên đi khám nội tiết nhi, như trường hợp của Messi. Chi tiết trong bài con thấp có cần tiêm như Messi không và Messi cao bao nhiêu.

Việc làm ngay

Cách đo chiều cao tại nhà: buổi sáng, bỏ giày, gót chân, mông, lưng và đầu áp tường, mắt nhìn thẳng; đặt cuốn sách vuông góc trên đỉnh đầu, đánh dấu, đo 3 lần lấy trung bình và ghi ngày đo.

• Ghi số đo của con vào sổ theo dõi tăng trưởng mỗi 3 tháng, kể cả khi con đang tập thể thao đều.
• Tính chiều cao dự kiến từ chiều cao bố mẹ để biết "đường của gia đình".
• Cho con vận động trung bình 60 phút mỗi ngày với môn con thích, ngủ đủ, ăn đủ đạm và canxi.