Nhận biết trẻ chậm lớn
17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn? Chiều cao chuẩn WHO cho nam, nữ và 17 tuổi còn cao được không

17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn? Theo bảng tham chiếu WHO 2007 cho trẻ 5–19 tuổi, chiều cao trung vị lúc tròn 17 tuổi là 175,2 cm ở nam và 162,9 cm ở nữ; dải bình thường (−2SD đến +2SD) là 159,9–190,4 cm và 149,5–176,2 cm. Ở tuổi 17, phần lớn bạn nữ đã gần như dừng lớn, còn bạn nam thường ở chặng cuối; còn cao được hay không do tuổi xương quyết định. Chiều cao dưới −2SD, nam 17 tuổi chưa dậy thì hoặc nữ 17 tuổi chưa có kinh là lý do cần đi khám.
17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn?
17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn: theo bảng tham chiếu WHO 2007 cho lứa 5–19 tuổi, lúc tròn 17 tuổi chiều cao trung vị là 175,2 cm với nam và 162,9 cm với nữ. Dải bình thường từ −2SD tới +2SD là 159,9–190,4 cm ở nam và 149,5–176,2 cm ở nữ. Con nằm trong dải này và giữ được kênh tăng trưởng của mình qua các năm là đang lớn bình thường. Viện Dinh dưỡng Quốc gia thống nhất dùng chuẩn WHO 2007 để đánh giá trẻ 5–19 tuổi, nên đây cũng là mốc bác sĩ dùng khi khám cho con.
Bảng chiều cao chuẩn nam và nữ 16–18 tuổi
| Tuổi | Nam: −2SD | Nam: trung vị | Nam: +2SD | Nữ: −2SD | Nữ: trung vị | Nữ: +2SD |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 16 tuổi | 157,4 cm | 172,9 cm | 188,4 cm | 148,9 cm | 162,5 cm | 176,1 cm |
| 16 tuổi 6 tháng | 158,8 cm | 174,2 cm | 189,7 cm | 149,2 cm | 162,7 cm | 176,2 cm |
| 17 tuổi | 159,9 cm | 175,2 cm | 190,4 cm | 149,5 cm | 162,9 cm | 176,2 cm |
| 17 tuổi 6 tháng | 160,6 cm | 175,8 cm | 190,9 cm | 149,7 cm | 163,0 cm | 176,3 cm |
| 18 tuổi | 161,2 cm | 176,1 cm | 191,1 cm | 149,8 cm | 163,1 cm | 176,3 cm |
Nguồn: WHO Growth reference data for 5–19 years (2007), height-for-age, bảng z-score rút gọn cho bé trai và bé gái, mốc 192, 198, 204, 210 và 216 tháng.
Đọc dọc hai cột trung vị sẽ thấy rõ tuổi 17 là giai đoạn "về đích". Ở nữ, trung vị chỉ nhích 0,4 cm từ 16 lên 17 tuổi và 0,2 cm từ 17 lên 18 tuổi: đường cong của quần thể gần như đã nằm ngang. Ở nam, trung vị còn tăng 2,3 cm từ 16 lên 17 tuổi nhưng chỉ 0,9 cm từ 17 lên 18 tuổi.
17 tuổi nặng bao nhiêu kg? Sau 10 tuổi, WHO không dùng bảng cân nặng theo tuổi mà dùng BMI theo tuổi, vì cân nặng hợp lý phụ thuộc chiều cao thật của con. Theo WHO, BMI từ +1SD trở lên là thừa cân, từ +2SD là béo phì, dưới −2SD là gầy.
So với người Việt: Tổng điều tra Dinh dưỡng 2019–2020 của Viện Dinh dưỡng ghi nhận nam 18 tuổi cao trung bình 168,1 cm, nữ 156,2 cm, vẫn thấp hơn trung vị WHO. Con thấp hơn trung vị nhưng trên mốc −2SD chưa phải là bất thường. Bảng đầy đủ các tuổi xem bảng chiều cao cân nặng của trẻ; mốc liền trước có ở bài 16 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn. Mốc kế tiếp xem ở bài 18 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn.
Tuổi 17: con gái gần dừng, con trai còn chặng cuối
Theo MSD Manual, bé gái đạt đỉnh tốc độ lớn thường ở 11–12,5 tuổi và có kinh lần đầu khi đỉnh đã qua; bé trai đạt đỉnh muộn hơn, thường ở 13–14 tuổi. Bé gái cũng khép sụn tăng trưởng sớm hơn bé trai khoảng 2 năm (MSD Manual; AAFP 2015). Áp vào tuổi 17:
- Nữ 17 tuổi cao bao nhiêu thì phần lớn đó đã là chiều cao trưởng thành. Con có kinh từ năm 12–13 tuổi thì đến 17 tuổi sụn tăng trưởng thường đã khép hoặc chỉ còn mở rất ít.
- Nam 17 tuổi cao bao nhiêu còn tùy con dậy thì sớm hay muộn. Bạn nam dậy thì sớm (từ 11–12 tuổi) có thể đã gần dừng lớn; bạn dậy thì muộn có thể vẫn đang lớn đều mỗi năm và tiếp tục nhích lên đến 18–19 tuổi.

Đọc số đo của con 17 tuổi sao cho đúng
Mốc −2SD tương đương khoảng bách phân vị 3, là ngưỡng thấp cần được đánh giá (AAFP 2015). Ở tuổi 17, ngoài vị trí trên bảng, bố mẹ cần nhìn thêm tốc độ lớn. Ba lỗi hay gặp khi tự so:
- Không tính tuổi theo tháng. Mốc "17 tuổi" trong bảng là tròn 17 năm 0 tháng; con 17 tuổi 8 tháng nên so với dòng gần 17 tuổi 6 tháng.
- Chỉ nhìn một lần đo. Cần hai số đo cách nhau ít nhất 6 tháng để quy ra cm/năm. Tốc độ lớn tụt dần về gần 0 là dấu hiệu sụn sắp khép.
- Đo sai cách. Đo buổi sáng, bỏ giày, đứng sát tường, ê-ke vuông góc trên đỉnh đầu. Lệch 1–2 cm là đủ đọc nhầm kênh. Xem cách đo chiều cao tại nhà.
17 tuổi còn cao được không?
Câu trả lời ngắn: 17 tuổi còn cao được không do tuổi xương quyết định, không do tuổi thật. Chiều cao chỉ tăng khi sụn tăng trưởng ở hai đầu xương dài còn mở; cuối dậy thì, hormone sinh dục làm sụn khép dần (MSD Manual). Phim X-quang bàn tay trái để đọc tuổi xương cho biết sụn của con còn mở bao nhiêu.
- Nữ 17 tuổi đã có kinh 4–5 năm: phần lớn sụn đã khép, khả năng cao thêm còn rất ít hoặc không còn.
- Nam 17 tuổi: nhiều bạn vẫn còn quãng lớn nhưng chậm dần. Nam dậy thì muộn, tuổi xương chậm hơn tuổi thật 2–3 năm, có thể còn nhiều thời gian hơn bạn bè.
Chi tiết cơ chế xem sụn tăng trưởng đóng khi nào; người đã qua tuổi này xem sau 20 tuổi còn cao được không. Ước tính từ chiều cao bố mẹ qua công cụ chiều cao dự kiến có sai số khoảng ±10 cm, chỉ để tham khảo (AAFP 2015).
Khi nào cần đưa con 17 tuổi đi khám chiều cao
- Chiều cao dưới −2SD: nam dưới 159,9 cm, nữ dưới 149,5 cm lúc tròn 17 tuổi (WHO 2007).
- Nam 17 tuổi chưa có dấu hiệu dậy thì hoặc dậy thì dừng giữa chừng. Mốc dậy thì muộn ở nam là 14 tuổi (MSD Manual; AAFP 2015), nên ở 17 tuổi đã quá mốc 3 năm. Xem dậy thì muộn ở bé trai.
- Nữ 17 tuổi chưa có kinh, hoặc chưa phát triển ngực từ năm 13 tuổi (MSD Manual).
- Con chưa hết dậy thì mà lớn dưới 4 cm/năm, hoặc tụt kênh bách phân vị so với các năm trước (AAFP 2015).
- Thấp hơn chiều cao dự kiến từ bố mẹ trên 10 cm, tỷ lệ cơ thể mất cân đối, hoặc lớn chậm kèm mệt, đau đầu, nhìn mờ, bệnh mạn tính (AAFP 2015).
Xem thêm: khi nào đưa con đi khám chiều cao.

Giải pháp: ở tuổi 17, thời gian là thứ quý nhất
Ở tuổi 17, "để năm sau xem" thường là quá muộn: với nữ, thời gian lớn còn lại rất ngắn hoặc đã hết; với nam dậy thì muộn, một nguyên nhân nội tiết bị bỏ sót sẽ lấy mất những tháng cuối của sụn tăng trưởng. Thứ tự hợp lý: có đường tăng trưởng từ số đo thật, chụp tuổi xương khi có cờ đỏ, rồi khám tìm nguyên nhân tại cơ sở y tế được cấp phép. Điều trị, nếu cần, chỉ thực hiện khi bác sĩ chuyên khoa có chỉ định, và không phải trẻ thấp nào cũng cần điều trị (AAFP 2015).
Khi sụn còn mở, ngủ đủ giấc, ăn đủ đạm, canxi, vitamin D và vận động đều đặn giúp con đạt tiềm năng di truyền; đó là hỗ trợ, không thay thế khám hay điều trị.
Lộ trình Growth Riêng của 9well Cao 360° đi theo đúng thứ tự này: đọc đường tăng trưởng, phối hợp chuyên khoa khi có cờ đỏ, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động, hỗ trợ tâm lý, đo lại mỗi 3–6 tháng. Bước đầu là Kiểm tra 3 phút.
Việc làm ngay hôm nay
- Đo chiều cao con sáng nay theo đúng cách, ghi ngày, tính tuổi theo tháng và đối chiếu bảng trên.
- Tìm một số đo cũ có ngày từ 6–12 tháng trước và nhập cả hai vào Kiểm tra 3 phút để biết tốc độ lớn.
- Ghi lại mốc dậy thì: con gái có kinh từ tháng năm nào; con trai vỡ giọng, mọc lông, tinh hoàn to lên từ khi nào. Con gái 17 tuổi chưa có kinh hoặc con trai chưa có dấu hiệu dậy thì nào thì đặt lịch khám nội tiết trong tháng này.
- Nếu con dưới −2SD, thấp hơn chiều cao dự kiến từ bố mẹ trên 10 cm, hoặc còn lớn mà tốc độ chậm bất thường, hỏi bác sĩ về chụp tuổi xương tại cơ sở y tế được cấp phép.
Cách đo kết quả: có hai số đo cùng cách, cách nhau ít nhất 6 tháng, quy ra cm/năm; biết sụn của con còn mở hay đã gần khép; nếu chạm cờ đỏ, đã có lịch khám hoặc kết quả tuổi xương trong tay.
Câu hỏi thường gặp
Nam 17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn?
Nữ 17 tuổi cao bao nhiêu là chuẩn?
17 tuổi còn cao được không?
17 tuổi nặng bao nhiêu kg là bình thường?
Nam 17 tuổi cao 160 cm có thấp không?
Con gái 17 tuổi chưa có kinh có sao không?
Nguồn tham khảo
- World Health Organization — Growth reference data for 5–19 years (2007): Height-for-age, bảng z-score cho bé trai, bé gái
- World Health Organization — Growth reference data for 5–19 years (2007): BMI-for-age (ngưỡng thừa cân +1SD, béo phì +2SD, gầy −2SD)
- Sài Gòn Giải Phóng (15/4/2021) — Kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng toàn quốc 2019–2020, Viện Dinh dưỡng Quốc gia: chiều cao trung bình nam, nữ 18 tuổi
- MSD Manual Professional — Physical Growth and Sexual Maturation of Adolescents
- MSD Manual Professional — Delayed Puberty (mốc 13 tuổi ở nữ, 14 tuổi ở nam)
- Barstow C, Rerucha C. Evaluation of Short and Tall Stature in Children. American Family Physician 2015;92(1):43–50
Bài viết do đội ngũ chuyên môn 9well Cao 360° biên soạn từ hướng dẫn của các hội nội tiết nhi, tài liệu y khoa và số liệu Viện Dinh dưỡng. Nội dung được đội ngũ chuyên gia 9well tham vấn chuyên môn. Bài mang tính giáo dục; chẩn đoán và điều trị cần bác sĩ chuyên khoa khám trực tiếp.