Thuốc tăng cơ có làm teo tinh hoàn không?

Có. Thuốc tăng cơ loại steroid đồng hóa đưa hormone nam từ bên ngoài vào cơ thể, và cơ thể đáp lại bằng cách tắt dây chuyền tự sản xuất. Tinh hoàn không còn được giao việc nên nhỏ lại, tinh trùng giảm mạnh. Tin tốt là phần lớn chức năng có thể hồi phục sau khi ngừng; tin xấu là mất trung bình hơn một năm, và kích thước tinh hoàn không phải lúc nào cũng trở lại như cũ.

Vì sao hormone từ ngoài vào lại làm teo tinh hoàn?

Cơ thể nam giới điều khiển hormone giống một chiếc điều hòa có cảm biến nhiệt. "Cảm biến" nằm ở não — vùng dưới đồi và tuyến yên. Khi thấy testosterone trong máu thấp, tuyến yên phát hai tín hiệu là LH và FSH. LH bảo tinh hoàn sản xuất testosterone; FSH cùng testosterone tại chỗ nuôi dây chuyền sinh tinh. Ba điểm này hợp thành trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn.

Khi anh đưa hormone nam từ bên ngoài vào, cảm biến đọc thấy "đã quá đủ" và ngắt điện. LH và FSH tụt xuống gần như bằng không. Tinh hoàn không còn tín hiệu nên ngừng làm việc: không tự sản xuất testosterone, không nuôi tinh trùng. Một cơ quan không được giao việc trong nhiều tháng sẽ teo lại — giống cơ bắp của một cái chân bó bột.

Điều trớ trêu là testosterone trong máu lúc đó lại rất cao, nên người dùng thấy sung sức, lên cơ nhanh. Nhưng testosterone trong tinh hoàn — thứ thật sự nuôi tinh trùng — lại rất thấp. Đây cũng chính là lý do vì sao bơm testosterone có thể gây vô sinh tạm thời: cùng một cơ chế, chỉ khác người kê.

Ngoài tinh hoàn, cái giá còn lại là gì?

Theo Mayo Clinic, ở nam giới, steroid đồng hóa có thể làm tinh hoàn nhỏ lại, ngực to ra, tuyến tiền liệt phì đại và khó làm bạn đời có thai. Ở mọi người dùng, chúng còn có thể gây mụn nặng, tổn thương gan, tăng mỡ máu xấu, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, dễ nổi nóng hoặc trầm cảm, và cả sự lệ thuộc khó dừng. Phần lớn sản phẩm được rủ dùng ở phòng tập đến từ nguồn không kiểm soát, nên anh còn không biết chắc mình đang đưa thứ gì vào người, với hàm lượng bao nhiêu.

Với người đang mong có con, đây là rủi ro lớn nhất. Hướng dẫn AUA/ASRM về vô sinh nam khuyến cáo không dùng testosterone từ bên ngoài cho nam giới đang muốn có con — chính vì cơ chế tắt dây chuyền sinh tinh ở trên.

Chưa chắc mình thuộc nhóm nào? Tự chấm 5 phút, ẩn danh →

Ngừng thuốc thì hồi phục tới đâu và sau bao lâu?

Một nghiên cứu của Đại học Sydney được trình bày tại hội nghị ENDO 2019 của Hội Nội tiết Hoa Kỳ so sánh ba nhóm: 41 nam giới đang dùng thuốc tăng cơ, 31 người đã ngừng ít nhất 3 tháng, và 21 người tập luyện đều nhưng chưa từng dùng. Kết quả:

• Nhóm đang dùng có tinh hoàn nhỏ hơn, lượng tinh trùng thấp hơn và LH, FSH thấp hơn rõ rệt.
• Nhóm đã ngừng có nội tiết và tinh trùng tương đương người chưa từng dùng — tức là có hồi phục.
• Nhưng hồi phục chậm: LH mất trung bình khoảng 9 tháng, lượng tinh trùng khoảng 14,2 tháng, FSH khoảng 18,7 tháng.
• Kích thước tinh hoàn ở nhóm đã ngừng vẫn nhỏ hơn người chưa từng dùng.

Con số trung bình che đi khác biệt giữa từng người. Dùng càng lâu, càng nhiều loại chồng lên nhau, hồi phục thường càng chậm. Vì vậy câu hỏi thật không phải "có hồi phục không" mà là "anh sẵn sàng đánh đổi bao nhiêu tháng".

Muốn lên cơ mà không đánh đổi thì làm gì?

Bước 1 — Kiểm người đang rủ anh, mất 3 phút. Hãy hỏi đủ 5 câu, chỉ cần một câu trả lời "không" là dừng:

1. Người đó có phải bác sĩ có chứng chỉ hành nghề, kiểm tra được tên trên hệ thống của Bộ Y tế không?
2. Họ có yêu cầu anh xét nghiệm máu trước khi bắt đầu không?
3. Sản phẩm có nguồn gốc rõ, được cấp phép lưu hành không?
4. Họ có nói thẳng về teo tinh hoàn và khả năng có con không?
5. Họ có hưởng lợi khi anh mua không? Nếu có, hãy coi lời khuyên là lời chào hàng.

Bước 2 — Đi đường lên cơ không đánh đổi trong 12 tuần. Hãy tập kháng lực 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 45 phút, và thêm vận động đều 30 phút vào 2 buổi còn lại. Ghi mức tạ và số lần lặp mỗi buổi; khi làm được đủ số lần ở cùng mức tạ trong 2 buổi liền thì mới tăng tạ. Giữ giấc ngủ đủ 7 giờ mỗi đêm, vì testosterone tự nhiên được sản xuất mạnh nhất trong giấc ngủ sâu.

Cách đo: chụp ảnh và đo vòng ngực, vòng cánh tay mỗi 4 tuần. Tiến bộ chậm hơn so với dùng thuốc, nhưng là tiến bộ anh giữ được mà không phải trả bằng tinh hoàn.

Nếu anh đang dùng: đừng tự ngừng đột ngột một mình. Khi ngừng, sẽ có giai đoạn thiếu hormone vì tinh hoàn chưa chạy lại kịp, dễ mệt, tụt ham muốn, tâm trạng đi xuống. Hãy khám nam khoa, xét nghiệm nội tiết và làm tinh dịch đồ để biết mình đang ở đâu. Nếu muốn có con, hãy nói rõ điều đó với bác sĩ ngay buổi đầu. Đọc thêm về tinh trùng yếu và hướng xử lý, và cách cải thiện chất lượng tinh trùng trong 74 ngày của một chu kỳ sinh tinh.

Trào lưu tự tối ưu hormone trên mạng đang làm việc này trông vô hại — xem thêm T-maxxing: bằng chứng hay tiếp thị. Nếu anh muốn có người chuyên môn cùng xem lại kế hoạch tập hoặc kết quả xét nghiệm, nhắn "9WELL" qua Messenger của 9well — kín đáo, không phán xét.

Nội dung mang tính giáo dục, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Không tự ý dùng hay ngừng bất kỳ sản phẩm hormone nào khi chưa có bác sĩ theo dõi.