Thuốc trị rụng tóc có gây yếu sinh lý không?

Có thể — nhưng hiếm hơn nhiều so với lời đồn, và phần lớn tự hết. Trong thử nghiệm, thuốc trị rụng tóc dạng uống finasteride gây tác dụng phụ lên chuyện ấy ở khoảng 3,8% người dùng, so với 2,1% người uống giả dược. Thuốc bôi minoxidil đi theo đường khác, không chạm vào hormone. Nếu anh đang dùng thuốc và thấy mình "khác đi", việc cần làm không phải tự bỏ thuốc theo lời một group trên mạng, mà là phân loại đúng rồi mang số tới bác sĩ đã kê.

Thuốc trị rụng tóc tác động vào hormone thế nào?

Hói kiểu nam giới chủ yếu do DHT — một dạng mạnh hơn của testosterone, được tạo ra nhờ enzyme 5-alpha reductase. Ở người có gen nhạy cảm, DHT làm nang tóc vùng trán và đỉnh đầu teo dần, sợi tóc mỏng đi rồi ngừng mọc.

Hãy hình dung testosterone là nguyên liệu, còn DHT là thành phẩm của một phân xưởng riêng. Finasteride không đụng vào nguyên liệu; nó đóng bớt phân xưởng. DHT giảm, nang tóc ngừng co lại. Testosterone trong máu không bị kéo xuống.

Vấn đề là DHT không chỉ có ở da đầu. Nó cũng tham gia vào tuyến tiền liệt, túi tinh và mô sinh dục. Vì vậy một số ít người dùng cảm nhận thay đổi: ham muốn nhạt hơn, cương kém hơn, hoặc lượng tinh dịch ít đi.

Minoxidil thì khác hẳn: đây là thuốc giãn mạch, tác động tại chỗ lên nang tóc, không chặn hormone nào. Hiện chưa có bằng chứng thuyết phục rằng dạng bôi gây rối loạn cương. Nếu anh chỉ dùng thuốc bôi mà thấy trục trặc, nguyên nhân gần như chắc chắn nằm ở chỗ khác.

Tỷ lệ tác dụng phụ thật sự là bao nhiêu?

Theo nhãn thuốc finasteride 1 mg được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, trong năm đầu của các thử nghiệm đối chứng (945 người dùng thuốc, 934 người dùng giả dược):

• Giảm ham muốn: 1,8% so với 1,3% ở nhóm giả dược.
• Rối loạn cương: 1,3% so với 0,7%.
• Rối loạn xuất tinh: 1,2% so với 0,7%.
• Gặp ít nhất một trong các tác dụng trên: 3,8% so với 2,1%.

Hai điều đáng chú ý. Thứ nhất, nhóm uống viên không có hoạt chất cũng báo cáo 2,1% — tức là hơn một nửa số "tác dụng phụ" xuất hiện ngay cả khi không có thuốc. Thứ hai, các tác dụng này hết ở người ngừng thuốc và ở phần lớn người vẫn tiếp tục dùng; tới năm thứ 5, mỗi loại chỉ còn 0,3% hoặc thấp hơn.

Nói cho công bằng: nhãn thuốc cũng ghi nhận các báo cáo sau khi lưu hành về rối loạn tình dục kéo dài sau khi đã ngừng thuốc. Tỷ lệ và cơ chế của hiện tượng này vẫn đang tranh luận. Không nên coi nhẹ, nhưng cũng không có cơ sở để hù rằng ai uống cũng "hỏng vĩnh viễn".

Chưa chắc mình thuộc nhóm nào? Tự chấm 5 phút, ẩn danh →

Vì sao biết trước về tác dụng phụ lại làm nó tăng lên?

Một nghiên cứu của Mondaini và cộng sự (2007) chia nam giới dùng finasteride liều điều trị tuyến tiền liệt thành hai nhóm. Nhóm được dặn kỹ rằng thuốc có thể gây tác dụng phụ sinh lý báo cáo tỷ lệ 43,6%. Nhóm không được dặn chỉ báo cáo 15,3%. Cùng một viên thuốc, chênh nhau gần gấp ba.

Cơ chế không bí ẩn. Lo âu kích hoạt hệ thần kinh giao cảm — "chân phanh" của cơ thể — làm co mạch, trong khi cương cần mạch máu giãn ra. Một lần trục trặc khiến anh bắt đầu canh chừng chính mình; càng canh, phanh càng đạp mạnh, lần sau càng dễ trục trặc. Đây là vòng lo âu khi quan hệ quen thuộc, và nó giải thích vì sao hiệu ứng giả dược chạy theo cả hai chiều.

Điều này không có nghĩa "tại anh tưởng tượng". Nó có nghĩa là có hai đường có thể cùng chạy một lúc — đường thuốc và đường lo âu — và anh cần tách chúng ra trước khi quyết định.

Đang dùng thuốc mà thấy khác đi thì làm gì?

Hãy trả lời hai câu hỏi phân loại, thật thà với chính mình:

1. Trục trặc có từ trước khi bắt đầu thuốc, hay chỉ xuất hiện sau? Nếu đã có từ trước, thuốc không phải thủ phạm chính. Hãy đọc bài rối loạn cương ở người trẻ để tìm đúng nguyên nhân.
2. Anh còn cương buổi sáng hoặc khi tự làm không? Còn — nghĩa là "phần cứng" vẫn chạy, nhiều khả năng vòng lo âu đang chiếm phần lớn. Mất ở mọi hoàn cảnh — cần bác sĩ đánh giá sớm.

Sau đó ghi nhật ký đúng 14 ngày, mỗi ngày mất chưa tới 2 phút:

• Mỗi sáng ghi một dòng: có hay không cương buổi sáng.
• Mỗi lần gần gũi, tự chấm độ cương và ham muốn theo thang điểm 10.
• Ghi giờ đi ngủ và số ly rượu bia trong ngày, vì giấc ngủ ngắn và rượu bia kéo chuyện ấy xuống không kém gì thuốc.

Hết 14 ngày, hãy mang bảng tới đúng người: bác sĩ da liễu đã kê thuốc cho anh, không phải người bán hàng hay group trên mạng. Hãy hỏi ba câu: triệu chứng của tôi nằm ở mức nào so với tỷ lệ trong thử nghiệm; có phương án điều trị tóc khác phù hợp hơn không; nếu đổi hoặc ngừng thuốc thì tóc sẽ thay đổi ra sao. Đừng tự dừng thuốc giữa chừng rồi tự uống thêm thuốc cương mua trôi nổi — đó là cách chồng hai rủi ro lên nhau.

Cách đo: so điểm trung bình 7 ngày cuối với 7 ngày đầu. Nếu điểm tăng từ 2 trở lên khi anh bớt lo và ngủ đủ, đường lo âu đang chiếm phần lớn.

Khi nào cần đi khám nam khoa ngay?

Hãy đặt lịch khám nếu anh mất cương ở mọi hoàn cảnh, kể cả buổi sáng, kéo dài trên 4 tuần; nếu triệu chứng vẫn còn sau khi đã ngừng thuốc theo chỉ định bác sĩ; hoặc nếu tâm trạng đi xuống rõ rệt. Theo hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu (EAU), rối loạn cương kéo dài cần được đánh giá cả nguyên nhân mạch máu và nội tiết, không chỉ quy cho một loại thuốc. Anh có thể đặt lịch nói chuyện với bác sĩ để được hỏi đúng những điều này.

Muốn có người chuyên môn đọc cùng nhật ký 14 ngày của anh, nhắn "9WELL" qua Messenger của 9well — kín đáo, không phán xét.

Nội dung mang tính giáo dục, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Không tự ý bắt đầu, ngừng hay đổi bất kỳ thuốc nào khi chưa hỏi bác sĩ đã kê.